TODO SE LO LLEVÓ EL VERANO (Elitis-Arvanitaki)

Bonita canción interpretada por la cantante griega Elefteria Arvanitaki basada en un poema del premio Nobel Odiseas Elitis, de cuyo nacimiento se cumple ahora el centenario.

ΟΛΑ ΤΑ ΠΗΡΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία
το ραντεβού μας η ώρα μία.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τα μαύρα μάτια σου το μαντήλι
την εκκλησούλα με το καντήλι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
με τα μισόλογα τα σβησμένα
τα καραβόπανα τα σχισμένα.
Μες στις αφρόσκονες και τα φύκια
όλα τα πήρε τα πήγε πέρα
τους όρκους που έτρεμαν στον αγέρα.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία
το ραντεβού μας η ώρα μία.


TODO SE LO LLEVÓ EL VERANO

Todo se lo llevó el verano:
tu cabellera salvajemente revuelta en la tempestad,
nuestra cita a la una.

Todo se lo llevó el verano:
tus ojos negros , el pañuelo,
la iglesita con el candilillo,
Todo se lo llevó el verano
y a nosotros dos agarrados de la mano.

Todo se lo llevó el verano
con las medias palabras borradas,
las velas del barco rasgadas,
en medio de la espuma de las olas y las algas.
Se lo llevó todo, se lo llevó lejos:
los juramentos que temblaban en el aire.
Todo se lo llevó el verano,
hasta a nosotros dos agarrados de la mano.

Todo se lo llevó el verano:
tu cabellera salvajemente revuelta en la tempestad,
nuestra cita a la una.

Via: Γνωθι τους αλλους

"LOS IDUS DE MARZO" DE K. P. CAVAFIS

Μάρτιαι Eιδοί

Τα μεγαλεία να φοβάσαι, ω ψυχή.
Και τες φιλοδοξίες σου να υπερνικήσεις
αν δεν μπορείς, με δισταγμό και προφυλάξεις
να τες ακολουθείς. Κι όσο εμπροστά προβαίνεις,
τόσο εξεταστική, προσεκτική να είσαι.

Κι όταν θα φθάσεις στην ακμή σου, Καίσαρ πια·
έτσι περιωνύμου ανθρώπου σχήμα όταν λάβεις,
τότε κυρίως πρόσεξε σα βγεις στον δρόμον έξω,
εξουσιαστής περίβλεπτος με συνοδεία,
αν τύχει και πλησιάσει από τον όχλο
κανένας Aρτεμίδωρος, που φέρνει γράμμα,
και λέγει βιαστικά «Διάβασε αμέσως τούτα,
είναι μεγάλα πράγματα που σ’ ενδιαφέρουν»,
μη λείψεις να σταθείς· μη λείψεις ν’ αναβάλεις
κάθε ομιλίαν ή δουλειά· μη λείψεις τους διαφόρους
που χαιρετούν και προσκυνούν να τους παραμερίσεις
(τους βλέπεις πιο αργά)· ας περιμένει ακόμη
κ’ η Σύγκλητος αυτή, κ’ ευθύς να τα γνωρίσεις
τα σοβαρά γραφόμενα του Aρτεμιδώρου.

Κ. Π. Καβάφης
Από τα Ποιήματα 1897-1933,
Ίκαρος 1984


Los Idus de Marzo

Las grandezas teme, oh alma.
Y si vencer tus ambiciones
no puedes, con cautela y reservas
síguelas. Y cuanto más adelante vayas,
sé más observador, más cuidadoso.

Y cuando a tu apogeo llegues, César ya;
cuando tomes figura de hombre famoso,
entonces cuida especialmente al salir a la calle,
dominador insigne de séquito acompañado,
si acierta a acercarse, desde la multitud
algún Artemidoro, que lleva una carta,
y dice apresurado "Lee esto inmediatamente,
son cosas importantes que te interesan",
no dejes de detenerte; no dejes de postergar
cualquier conversación o tarea; no dejes de apartar
a las variadas personas que te saludan y se prosternan ante ti
(las puedes ver más tarde); que espere incluso
el Senado mismo, y conoce al instante
los graves escritos de Artemidoro.

Constantino P. Cavafis (Ciudad Seva)

EL POEMA "SI ES QUE MURIÓ" DE K. P. CAVAFIS (Sobre Filóstrato y su "Vida de Apolonio de Tiana")

ΕΙΓΕ ΕΤΕΛΕΥΤΑ

«Πού απεσύρθηκε, πού εχάθηκε ο Σοφός;

Έπειτ’ από τα θαύματά του τα πολλά,

την φήμη της διδασκαλίας του

που διεδόθηκεν εις τόσα έθνη

εκρύφθηκ' αίφνης και δεν έμαθε κανείς

με θετικότητα τι έγινε

(ουδέ κανείς ποτέ είδε τάφον του).

Έβγαλαν μερικοί πως πέθανε στην Έφεσο.

Δεν τόγραψεν ο Δάμις όμως· τίποτε

για θάνατο του Aπολλωνίου δεν έγραψεν ο Δάμις.

Άλλοι είπανε πως έγινε άφαντος στην Λίνδο.

Ή μήπως είν’ εκείν’ η ιστορία

αληθινή, που ανελήφθηκε στην Κρήτη,

στο αρχαίο της Δικτύννης ιερόν.—

Aλλ’ όμως έχουμε την θαυμασία,

την υπερφυσικήν εμφάνισί του

εις έναν νέον σπουδαστή στα Τύανα.—

Ίσως δεν ήλθεν ο καιρός για να επιστρέψει,

για να φανερωθεί στον κόσμο πάλι·

ή μεταμορφωμένος, ίσως, μεταξύ μας

γυρίζει αγνώριστος.— Μα θα ξαναφανερωθεί

ως ήτανε, διδάσκοντας τα ορθά· και τότε βέβαια

θα επαναφέρει την λατρεία των θεών μας,

και τες καλαίσθητες ελληνικές μας τελετές.»

Έτσι ερέμβαζε στην πενιχρή του κατοικία—

μετά μια ανάγνωσι του Φιλοστράτου

«Τα ες τον Τυανέα Aπολλώνιον»—

ένας από τους λίγους εθνικούς,

τους πολύ λίγους που είχαν μείνει. Άλλωστε —ασήμαντος

άνθρωπος και δειλός— στο φανερόν

έκανε τον Χριστιανό κι αυτός κι εκκλησιάζονταν.

Ήταν η εποχή καθ’ ην βασίλευεν,

εν άκρα ευλαβεία, ο γέρων Ιουστίνος,

κ’ η Aλεξάνδρεια, πόλις θεοσεβής,

αθλίους ειδωλολάτρας αποστρέφονταν.

Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984

Ir a descargar

SI ES QUE MURIÓ

"¿Dónde se retiró, dónde ha desaparecido el Sabio?

Después de sus numerosos milagros,

la nombradía de su magisterio

que se esparció por tantas naciones,

se ocultó de repente y nadie supo

con certeza que fue de él

(ni nadie jamás vio su sepulcro).

Unos inventaron que murió en Efeso.

Sin embargo Damis no escribió eso; nada

sobre la muerte de Apolonio ha escrito Damis.

Otros dijeron que en Lindos desapareció.

O acaso sea cierta aquella historia,

de que ascendió al cielo en Creta,

en el templo antiguo de Diktine. -

Con todo tenemos su maravillosa,

su sobrenatural aparición

a un joven estudiante en Tiana.

Quizás no ha llegado el tiempo de que vuelva,

de que reaparezca otra vez ante el mundo;

o transfigurado, acaso, entre nosotros

anda incógnito. -Pero ha de volver a aparecer

como era, enseñando lo justo; y entonces seguramente

traerá de nuevo el culto de nuestros dioses,

y nuestras finas ceremonias helénicas".

Así divagaba en su pobre morada -

-después de una lectura de Filóstrato

"Sobre Apolonio de Tiana"-

uno de los pocos gentiles,

de los muy pocos que habían quedado. Por otra parte

-hombre insignificante y cobarde- en público

pasaba también él por cristiano y asistía a la iglesia.

Era la época en que reinaba,

con extrema devoción, el viejo Justino,

y Alejandría, ciudad temerosa de Dios,

repulsaba a los pobres idólatras.

Constantino P. Cavafis

Filóstrato: Vida de Apolonio de Tiana I (Loeb)

Filóstrato: Vida de Apolonio de Tiana II (Loeb)

Vide: Wikipedia-Apolonio de Tiana

"VELAS" DE K. P. CAVAFIS

Κεριά

Του μέλλοντος η μέρες στέκοντ’ εμπροστά μας
σα μια σειρά κεράκια αναμένα —
χρυσά, ζεστά, και ζωηρά κεράκια.

Η περασμένες μέρες πίσω μένουν,
μια θλιβερή γραμμή κεριών σβυσμένων·
τα πιο κοντά βγάζουν καπνόν ακόμη,
κρύα κεριά, λυωμένα, και κυρτά.

Δεν θέλω να τα βλέπω· με λυπεί η μορφή των,
και με λυπεί το πρώτο φως των να θυμούμαι.
Εμπρός κυττάζω τ’ αναμένα μου κεριά.

Δεν θέλω να γυρίσω να μη διω και φρίξω
τι γρήγορα που η σκοτεινή γραμμή μακραίνει,
τι γρήγορα που τα σβυστά κεριά πληθαίνουν.

Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984

Ir a descargar


Velas

Los días del futuro están delante de nosotros
como una hilera de velas encendidas
-velas doradas, cálidas, y vivas.

Quedan atrás los días ya pasados,
una triste línea de veles apagadas;
las más cercanas aún despiden humo,
velas frías, derretidas, y dobladas.

No quiero verlas; sus formas me apenan,
y me apena recordar su luz primera.
Miro adelante mis velas encendidas.

No quiero volverme, para no verlas y temblar,
cuán rápido la línea oscura crece,
cuán rápido aumentan las velas apagadas.

Constantino P. Cavafis

"EL PLAZO DE NERÓN" DE K. P. KAVAFIS

Η Διορία του Nέρωνος

Δεν ανησύχησεν ο Νέρων όταν άκουσε
του Δελφικού Μαντείου τον χρησμό.
«Τα εβδομήντα τρία χρόνια να φοβάται.»
Είχε καιρόν ακόμη να χαρεί.
Τριάντα χρονώ είναι. Πολύ αρκετή
είν’ η διορία που ο θεός τον δίδει
για να φροντίσει για τους μέλλοντας κινδύνους.

Τώρα στην Pώμη θα επιστρέψει κουρασμένος λίγο,
αλλά εξαίσια κουρασμένος από το ταξείδι αυτό,
που ήταν όλο μέρες απολαύσεως —
στα θέατρα, στους κήπους, στα γυμνάσια ...
Των πόλεων της Aχαΐας εσπέρες ...
A των γυμνών σωμάτων η ηδονή προ πάντων ...

Aυτά ο Νέρων. Και στην Ισπανία ο Γάλβας
κρυφά το στράτευμά του συναθροίζει και το ασκεί,
ο γέροντας ο εβδομήντα τριώ χρονώ.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Ir a descargar


El plazo de Nerón

No se inquietó Nerón cuando escuchó
del délfico adivino aquel oráculo.
«Los setenta y tres años témelos».
Quedaba tiempo aún para gozar.
Pues tiene treinta años, y es bien largo
el plazo que le ha concedido el dios
para ocuparse ya en futuros cuidos.

Ahora a Roma volverá un tanto fatigado,
pero tan felizmente fatigado de este viaje,
que ha sido todo días de placer
por teatros, por jardines, por gimnasios...
las noches de las ciudades de Acaya...
Ay, de cuerpos desnudos el placer, ay, sobre todo...

Así Nerón. Y ya en Hispania, Galba
reúne y ejercita sus tropas a escondidas,
el viejo de setenta y tres años.

CIUDAD SEVA: Constantino P. Cavafis

"QUE EL DIOS ABANDONABA A ANTONIO" de Constantino P. Cavafis

Απολείπειν ο θεός Aντώνιον

Σαν έξαφνα, ώρα μεσάνυχτ’, ακουσθεί
αόρατος θίασος να περνά
με μουσικές εξαίσιες, με φωνές—
την τύχη σου που ενδίδει πια, τα έργα σου
που απέτυχαν, τα σχέδια της ζωής σου
που βγήκαν όλα πλάνες, μη ανωφέλετα θρηνήσεις.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που φεύγει.
Προ πάντων να μη γελασθείς, μην πεις πως ήταν
ένα όνειρο, πως απατήθηκεν η ακοή σου·
μάταιες ελπίδες τέτοιες μην καταδεχθείς.
Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος,
σαν που ταιριάζει σε που αξιώθηκες μια τέτοια πόλι,
πλησίασε σταθερά προς το παράθυρο,
κι άκουσε με συγκίνησιν, αλλ’ όχι
με των δειλών τα παρακάλια και παράπονα,
ως τελευταία απόλαυσι τους ήχους,
τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου,
κι αποχαιρέτα την, την Aλεξάνδρεια που χάνεις.

Καβάφης Κ. Π.
(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)




Que el dios abandonaba a Antonio

Cuando de repente, a medianoche, se escuche
pasar una comparsa invisible
con músicas maravillosas, con vocerío -
tu suerte que ya declina, tus obras
que fracasaron, los planes de tu vida
que resultaron todos ilusiones, no llores inútilmente.
Como preparado desde tiempo atrás, como valiente,
di adiós a Alejandría que se aleja.
Sobre todo no te engañes, no digas que fue un
sueño, que se engañó tu oído:
no aceptes tales vanas esperanzas.
Como preparado desde tiempo atrás, como valiente,
como te corresponde a ti que de tal ciudad fuiste digno,
acércate resueltamente a la ventana,
y escucha con emoción, mas no
con los ruegos y lamentos de los cobardes,
como último placer los sones,
los maravillosos instrumentos del cortejo misterioso,
y dile adiós, a la Alejandría que pierdes.

Constantino P. Cavafis

OTRO POEMA DE FEDERICO GARCÍA LORCA INTERPRETADO EN GRIEGO: " ΜΠΑΛΚΟΝΙ " 1969

Federico García Lorca: Poema del cante jondo (1921): "Poema de la saeta"

Μπαλκόνι

Δείτε τη Λόλα που τραγουδάει
Την τριγυρίζουν μικροί τορέρος.

Δείτε τη Λόλα που τραγουδάει
Την τριγυρίζουν μικροί τορέρος.
κι από την πόρτα το μπαρμπεράκι
ρυθμό κρατάει με το κεφάλι.

Δείτε τη Λόλα που τραγουδάει
και τη χαϊδεύουν μέντα και βασιλικός

Δείτε τη Λόλα που τραγουδάει
Την τριγυρίζουν μικροί τορέρος.
κι από την πόρτα το μπαρμπεράκι
ρυθμό κρατάει με το κεφάλι.

Ναι, είν’ η Λόλα, που ώρες τώρα
καθρεφτιζόταν μέσα στα νερά.

Δείτε τη Λόλα που τραγουδάει
Την τριγυρίζουν μικροί τορέρος.
κι από την πόρτα το μπαρμπεράκι
ρυθμό κρατάει με το κεφάλι.


Balcón

La Lola
canta saetas.
Los toreritos
la rodean,
y el barberillo
desde su puerta,
sigue los ritmos
con la cabeza.
Entre la albahaca
y la hierbabuena,
la Lola canta
saetas.
La Lola aquella,
que se miraba
tanto en la alberca.

Traducción al griego: Lefteris Papadópulos
Música: Yannis Glesos
Canta: Yannis Pulópulos

UN POEMA DE FEDERICO GARCÍA LORCA EN GRIEGO

Federico García Lorca - "La Canción del Jinete"

Κόρντομπα!
Μακρινή και μόνη.

Πουλάρι μαύρο, φεγγάρι γεμάτο
κι ελιές στο δισάκι μου.
Αν και τους ξέρω τους δρόμους,
ποτέ δεν θα φτάσω στην Κόρντομπα!

Αχ, τι ατέλειωτος δρόμος!
Αχ, πουλάρι μου γενναίο!
Ο θάνατος -αχ- με καρτεράει,
πρότου να φτάσω στην Κόρντομπα!

Κόρντομπα!
Μακρινή και μόνη!

Μές' απ' τον κάμπο, μέσα από τον άνεμο,
πουλάρι μαύρο, φεγγάρι κόκκινο.
Ο θάνατος με παραμονεύει
από τους πύργους της Κόρντομπα!

Αχ, τι ατέλειωτος δρόμος!
Αχ, πουλάρι μου γενναίο!
Ο θάνατος -αχ- με καρτεράει,
πρότου να φτάσω στην Κόρντομπα!

Κόρντομπα!
Μακρινή και μόνη!

Córdoba.
Lejana y sola.
Jaca negra, luna grande,
y aceitunas en mi alforja.
Aunque sepa los caminos
yo nunca llegaré a Córdoba.
Por el llano, por el viento,
jaca negra, luna roja.
La muerte me está mirando
desde las torres de Córdoba.
¡Ay qué camino tan largo!
¡Ay mi jaca valerosa!
¡Ay, que la muerte me espera,
antes de llegar a Córdoba!
Córdoba.
Lejana y sola.

Traducción al griego: Lefteris Papadópulos
Música: Yannis Glesos
Canta: Yannis Pulópulos

Se cumple hoy el 73º aniversario del fusilamiento de uno de los más universales poetas españoles. Federico García Lorca tan solo contaba con 38 años de edad recién cumplidos.
Dotado de cualidades de poeta, dramaturgo, músico, pintor y actor, fue asesinado en la madrugada del 18 al 19 de agosto de 1936. Junto a él fueron ejecutados el maestro Dióscoro Galindo y los banderilleros Francisco Galadí y Joaquín Arcollas.

La presencia del mito griego y de la cultura clásica es una constante en la obra lorquiana, que cuenta entre sus traductores más ilustres a Nikos Gatsos, Nikos Kazantzakis y Odisseas Elytis, quien reconoció la importancia capital de Lorca en gran parte de su poesía. De hecho, García Lorca sigue siendo un modelo poético para muchos escritores griegos y está considerado como el autor extranjero que más ha influido en la poesía griega contemporánea.

Via: La pasión griega

Ecos de "ÍTACA" de K. P. KAVAFIS en un spot publicitario

ΙΘΑΚΗ

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.

Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ (1911)

Audio aquí

ÍTACA

Cuando te encuentres de camino a Ítaca,
desea que sea largo el camino,
lleno de aventuras, lleno de conocimientos.
A los Lestrigones y a los Cíclopes,
al enojado Poseidón no temas,
tales en tu camino nunca encontrarás,
si mantienes tu pensamiento elevado, y selecta
emoción tu espíritu y tu cuerpo tienta.
A los Lestrigones y a los Cíclopes,
al fiero Poseidón no encontrarás,
si no los llevas dentro de tu alma,
si tu alma no los coloca ante ti.

Desea que sea largo el camino.
Que sean muchas las mañanas estivales
en que con qué alegría, con qué gozo
arribes a puertos nunca antes vistos,
deténte en los emporios fenicios,
y adquiere mercancías preciosas,
nácares y corales, ámbar y ébano,
y perfumes sensuales de todo tipo,
cuántos más perfumes sensuales puedas,
ve a ciudades de Egipto, a muchas,
aprende y aprende de los instruidos.

Ten siempre en tu mente a Ítaca.
La llegada allí es tu destino.
Pero no apresures tu viaje en absoluto.
Mejor que dure muchos años,
y ya anciano recales en la isla,
rico con cuanto ganaste en el camino,
sin esperar que te dé riquezas Ítaca.

Ítaca te dio el bello viaje.
Sin ella no habrías emprendido el camino.
Pero no tiene más que darte.

Y si pobre la encuentras, Ítaca no te engañó.
Así sabio como te hiciste, con tanta experiencia,
comprenderás ya qué significan las Ítacas.

C. P. CAVAFIS (1911)

"Σοφοί δε Προσιόντων... "/ "Los sabios los hechos que se aproximan..." de Constantino P. Cavafis

Θεοί μεν γαρ μελλόντων, άνθρωποι δε γιγνομένων,
σοφοί δε προσιόντων αισθάνονται.

Φιλόστρατος, Τα ες τον Τυανέα Aπολλώνιον, VΙΙΙ, 7

Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γινόμενα.
Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι θεοί,
πλήρεις και μόνοι κάτοχοι πάντων των φώτων.
Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα
αντιλαμβάνονται. Η ακοή

αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών
ταράττεται. Η μυστική βοή
τούς έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων.
Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν
έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί.

διαβάζει: Σουλιώτης Μίμης,

Κωνσταντίνος Π. Καβάφις

Pues los dioses perciben los hechos futuros;
los hombres, los ya ocurridos; los sabios, los que se aproximan.

Filóstrato, Vida de Apolonio de Tiana, VIII, 7

Los hombres conocen los hechos que ocurren al presente.
Los futuros los conocen los dioses,
plenos y únicos poseedores de todas las luces.
De los hechos futuros los sabios captan
aquellos que se aproximan. Sus oídos
a veces en horas de honda meditación se
conturban. El misterioso rumor
les llega de los acontecimientos que se aproximan.
Y atienden a él piadosos. Mientras en la calle
afuera, nada escuchan los pueblos.

Constantino P. Cavafis

" DESLEALTAD" DE K. P. CAVAFIS

ΑΠΙΣΤΙΑ

Πολλά άρα Ομήρου επαινούντες, αλλά τούτο
ουκ επαινεσόμεθα .... ουδέ Aισχύλου, όταν φη η
Θέτις τον Aπόλλω εν τοις αυτής γάμοις άδοντα

«ενδατείσθαι τας εάς ευπαιδίας,
νόσων τ’ απείρους και μακραίωνας βίους.
Ξύμπαντα τ’ ειπών θεοφιλείς εμάς τύχας
παιών’ επευφήμησεν, ευθυμών εμέ.
Καγώ το Φοίβου θείον αψευδές στόμα
ήλπιζον είναι, μαντική βρύον τέχνη:
Ο δ’, αυτός υμνών, ............................
...................... αυτός εστιν ο κτανών
τον παίδα τον εμόν».

Πλάτων, Πολιτείας Β΄

Σαν πάντρευαν την Θέτιδα με τον Πηλέα
σηκώθηκε ο Aπόλλων στο λαμπρό τραπέζι
του γάμου, και μακάρισε τους νεονύμφους
για τον βλαστό που θάβγαινε απ’ την ένωσί των.
Είπε· Ποτέ αυτόν αρρώστια δεν θαγγίξει
και θάχει μακρυνή ζωή.— Aυτά σαν είπε,
η Θέτις χάρηκε πολύ, γιατί τα λόγια
του Aπόλλωνος που γνώριζε από προφητείες
την φάνηκαν εγγύησις για το παιδί της.
Κι όταν μεγάλωνεν ο Aχιλλεύς, και ήταν
της Θεσσαλίας έπαινος η εμορφιά του,
η Θέτις του θεού τα λόγια ενθυμούνταν.
Aλλά μια μέρα ήλθαν γέροι με ειδήσεις,
κ’ είπαν τον σκοτωμό του Aχιλλέως στην Τροία.
Κ’ η Θέτις ξέσχιζε τα πορφυρά της ρούχα,
κ’ έβγαζεν από πάνω της και ξεπετούσε
στο χώμα τα βραχιόλια και τα δαχτυλίδια.
Και μες στον οδυρμό της τα παληά θυμήθη·
και ρώτησε τι έκαμνε ο σοφός Aπόλλων,
πού γύριζεν ο ποιητής που στα τραπέζια
έξοχα ομιλεί, πού γύριζε ο προφήτης
όταν τον υιό της σκότωναν στα πρώτα νειάτα.
Κ’ οι γέροι την απήντησαν πως ο Aπόλλων
αυτός ο ίδιος εκατέβηκε στην Τροία,
και με τους Τρώας σκότωσε τον Aχιλλέα.

K. Π. Kαβάφη



Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)
διαβάζει: Σαββίδης Γ. Π.


DESLEALTAD

Muchas cosas alabamos de Homero,
pero no elogiaremos ésta...
ni tampoco a Esquilo cuando dice Thetis que Apolo,
cantando en sus bodas,

"Le vaticinó buena maternidad.
Ηijos sin enfermedades y de larga vida.
Habiéndome anunciado que los dioses
velarían con amor sobre mi destino,
entonó el peán, dándome valor.
Y yo esperaba que la boca divina,
de donde fluía el arte adivinatorio,
no fuera falsa:
pero el que cantaba...
él mismo es el asesino de mi hijo".

Platón, La República II

Cuando casaban a Thetis con Peleo
se levantó Apolo en el magnífico festín
del matrimonio, y bendijo a los nuevos esposos
por el vástago que saldría de su unión.
Dijo: Nunca lo tocará una enfermedad
y tendrá larga vida.- Cuando esto dijo,
se alegró mucho Thetis, pues las palabras
de Apolo que sabía de vaticinios
una garantía pareciéronle para su hijo.
Y mientras Aquiles crecía, y era
su belleza orgullo de Resalía,
Thetis recordaba las palabras del dios.
Pero un día vinieron unos ancianos con noticias
y contaron la muerte de Aquiles en Troya.
Y rasgaba Thetis sus vestidos de púrpura,
y se sacaba de encima brazaletes y sortijas
y las arrojaba al suelo.
Y en medio de su lamento se recordó del pasado
y preguntó qué hacía el sabio Apolo,
dónde andaba el artista que en los festines
habla magníficamente, dónde andaba el profeta
cuando a su hijo mataban en su primera juventud.
Y los ancianos le contestaron que Apolo,
él mismo bajó a Troya,
y con los troyanos asesinó a Aquiles.

K. P. Cavafis

"RECUERDA, CUERPO..." de Konstantino P. Cavafis

ΘΥΜΗΣΟΥ, ΣΩΜΑ...

Σώμα, θυμήσου όχι μόνο το πόσο αγαπήθηκες,
όχι μονάχα τα κρεββάτια όπου πλάγιασες,
αλλά κ' εκείνες τες επιθυμίες που για σένα
γυάλιζαν μες στα μάτια φανερά,
κ' ετρέμανε μες στην φωνή -και κάποιο
τυχαίον εμπόδιο τες ματαίωσε.
Τώρα που είναι όλα πια μέσα στο παρελθόν,
μοιάζει σχεδόν και στες επιθυμίες
εκείνες σαν να δόθηκες -πώς γιάλιζαν,
θυμήσου, μες στα μάτια που σε κύτταζαν,
πώς έτρεμαν μες στην φωνή, για σέ, θυμήσου, σώμα.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (1918)


RECUERDA, CUERPO...

Recuerda, cuerpo, no sólo cuánto se te amó,
no solo los lechos donde estuviste echado,
más también aquellos deseos que, por ti,
en miradas brillaron claramente
y en la voz se estremecieron –y que un
obstáculo fortuito los frustró.
Ahora que todo se halla en el pasado,
parece casi que a los deseos
aquellos te hubieras entregado –cómo brillaban,
recuerda, en los ojos que te miraban;
cómo en la voz por ti se estremecían,
recuerda, cuerpo.

Konstantinos P. Kavafis (1918)

(Versión de César Conti)

POEMA "ΕΝΑ ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ" DE ODISSEAS ELITIS (con música de Mikis Theodorakis)

ΕΝΑ ΤΟ ΧΕΛΙΔΟΝΙ

Ένα το χελιδόνι * κι η Άνοιξη ακριβή
Για να γυρίσει ο ήλιος * θέλει δουλειά πολλή
Θέλει νεκροί χιλιάδες * να 'ναι στους Τροχούς
Θέλει κι οι ζωντανοί * να δίνουν το αίμα τους.

Θε μου Πρωτομάστορα * μ' έχτισες μέσα στα βουνά
Θε μου Πρωτομάστορα * μ' έκλεισες μες στη θάλασσα!

Πάρθηκεν από Μάγους * το σώμα του Μαγιού
Το' χουνε θάψει σ' ένα * μνήμα του πελάγου
Σ' ένα βαθύ πηγάδι * το 'χουνε κλειστό
Μύρισε το σκότα * δι κι όλη η Άβυσσο.

Θε μου Πρωτομάστορα * μέσα στις πασχαλιές και Σύ
Θε μου Πρωτομάστορα * μύρισες την Ανάσταση!

Σάλεψε σαν το σπέρμα * σε μήτρα σκοτεινή
Το φοβερό της μνήμης * έντομο μες στη γη
Κι όπως δαγκώνει αράχνη * δάγκωσε το φως
Έλαμψαν οι γιαλοί * κι όλο το πέλαγος.

Θε μου Πρωτομάστορα * μ' έζωσες τις ακρογιαλιές
Θε μου Πρωτομάστορα * στα βουνά με θεμέλιωσες!

de Axion esti de Odisseas Elitis

Una la golondrina

Una la golondrina * y cara la primavera
Para que el sol regrese * hace falta gran empeño
Hace falta que mil muertos * estén sobre las ruedas
Hace falta que los vivos * su sangre den también.

¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * me erigiste en las montañas!
¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * me encerraste en la mar!

¡Unos Magos se llevaron * el cuerpo de Mayo
Lo han sepultado en una * tumba de la mar!
En un pozo muy profundo * lo tienen encerrado
Perfumaban las tinieblas * y todo el Abismo.

¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * también Tú entre las lilas!
¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * la Resurrección sentiste!

Se agitó como el esperma * en una matriz oscura
El tremendo del recuerdo * insecto de la tierra
Y como muerde una araña * mordió así la luz
refulgieron las orillas *y todo el piélago.

¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * me ceñiste a las orillas!
¡Dios, mi Primer Maestro de Obras * me cimentaste en los montes!

Versión de Cristián Carandell

Breve antología de autores griegos contemporáneos

"ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΑΙΜΑΤΑ" DE ODISEAS ELITIS CON MÚSICA DE MIKIS TEODORAKIS

ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΑΙΜΑΤΑ με πορφύρωσαν
Και χαρές ανείδωτες με σκιάσανε
Οξειδώθηκα μες στην νοτιά των ανθρώπων
Μακρίνη Μητέρα Ρόδο μου Αμάραντο.

Στ' ανοιχτά του πελάγου με καρτέρεσαν
Με μπομπάρδες τρικάταρτες και μου ρίξανε
Αμαρτιά μου νά 'χα κι εγώ μιαν αγάπη
Μακρίνη Μητέρα Ρόδο μου Αμάραντο.

Τον Ιούλιο κάποτε μισανοίξανε
Τα μεγάλα μάτια της μες στα σπλάχνα μου
Την παρθένα ζωή μια στιγμή να φωτίσουν
Μακρίνη Μητέρα Ρόδο μου Αμάραντο.

[Κι απο τότε γύρισαν καταπάνω μου
Των αιώνων όργητες ξεφωνίζοντας
"Ο πού σ' είδε, στο αίμα να ζεί και στην πέτρα"
Μακρίνη Μητέρα Ρόδο μου Αμάραντο.

Της πατρίδας μου πάλι ομοιώθηκα
Μες στις πέτρες άνθισα και μεγάλωσα
Των φονιάδων το αίμα με φώς ξεπληρώνω
Μακρίνη Μητέρα Ρόδο μου Αμάραντο.]


De púrpura me vistió la sangre del amor
y alegrías nunca vistas de sombras me cubrieron.
Me oxidé con el vendaval de la humanidad.
Lejana Madre Rosa mía Eterna.

Adentro en alta mar me estaban acechando
con bombardas de tres palos y contra mí tiraron.
Mi pecado era tener también yo un amor.
Lejana Madre Rosa mía Eterna

Una vez y era en julio cuando se entreabrieron
los enormes ojos de ella hondo en mis entrañas
alumbrando un instante la vida virginal.
Lejana Madre Rosa mía Eterna.

[Desde entonces regresaron saliéndome al encuentro
los furores de los siglos con una maldición:
"Que viva, pues te ha visto, en la sangre y en la piedra"
Lejana Madre Rosa mía Eterna.

Nuevamente yo y mi patria parejos anduvimos.
En las piedras florecí y me desarrollé.
La sangre de los verdugos con la luz yo redimo.
Lejana Madre Rosa mía Eterna.]

Versión de Cristián Carandel

WIKIPEDIA: Odiseas Elitis

STEREO MIKE Y HARIS ALEXIOU: "ΦΕΥΓΩ" Hip-hop con versos de Nikos Kazantzakis

Κάποτε έχτιζα ένα όνειρο τη μέρα
τώρα η στράτα μου δεν πάει παραπέρα
φεύγω, τώρα φεύγω

Κι όλο με μιας
ο ρυθμός της γης
γίνεται ίλιγγος,
ο χρόνος εξαφανίζεται,
η στιγμή στροβιλίζεται,
γίνεται, αιωνιότητα

Μανιφέστο...
Φύγαμε...

Είναι οι στιγμές που βρίσκω την δύναμη να σβήσω
το παρελθόν μου κι απ το τίποτα να αρχίσω
που το μηδέν φαντάζει λύτρωση και πίσω δεν γυρίζω
το παρόν αγγίζω έτοιμος να ζήσω
Κάθε στιγμή λες και το μέλλον ζωγραφίζω
με θαρραλέες πινελιές λευκό το χρωματίζω
βαθιές αιρέσεις μέσ΄τον χρόνο αφορίζω
στο δόγμα του καιρού ενάντια θα αποφασίζω
Εγω για μένα καταργώ τα φρένα
φεύγω για τα ξένα
με δυο λούπες, ένα σάμπλερ, μια βαλίτσα και τη πένα
χωρίς εσένα
χωρίς κανέναν, μόνο ένα σκοπό, να μην έχω δεδομένα
σύνορα, αναμνήσεις, ερμηνείες, ένας σάτυρος νομάς
που στοιχειώνουν νύχτες κρύες
Είναι το τίμημα και πάντα θα παλεύω
κι αφού οδεύω προς το φως ελεύθερος θα ταξιδεύω
Τώρα φεύγω...

[ Ρεφρέν ]
Φεύγω, φεύγω και παίρνω την καρδιά μου,
κι ένα τραγούδι συντροφιά μου, φεύγω - φεύγω, φεύγω
Είναι το τίμημα και πάντα θα παλεύω, τώρα φεύγω
Φεύγω, κι αφήνω πίσω μου συντρίμμια,
αρρωστημένους και αγρίμια, φεύγω - φεύγω, φεύγω
Θα οδεύω προς το φως θα τα ταξιδεύω, τώρα φεύγω
Φεύγω, τώρα φεύγω
[ - Ρεφρέν ]

Δεν ελπίζω τίποτα
Δεν φοβάμαι τίποτα
Είμαι λέφτερος

Τώρα τους κύκλους της συνήθειας πρέπει να σπάσω
είναι δεσμά παλιά και πιέζω να ξεχάσω
ότι με βάφτισε οπαδό του χτες και ας χάσω
ας χαθώ για να χορτάσω τη πορεία όπου και αν φτάσω
Είναι η ρουτίνα και η αδράνεια εχθροί μου
είναι το βλέμμα που δειλιάζει φυλακή μου
είναι το θράσος στην παράδοση αρχή μου
είναι ότι μετάνιωσα που δεν δοκίμασα
ήταν πληγή δυνατή δύραχη στη ψυχή μου
Μα έχε γνώση πως με μια απόφαση μου
ξημερώνει πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής μου
που ελπίδα τρέφει τη κάθε επιλογή μου
και αγναντεύω τον πλανήτη σαν να είναι όλη η Γη δική μου
Και είναι η στιγμή μου
στα χέρια μου την έχω
η μόνη ανάμνηση που θέλω για να αντέχω
τώρα στο αύριο στο σύμπαν πια πιστεύω
τη συνείδηση γιατρεύω από τον λαβύρινθο του χρόνου
Τώρα φεύγω...

[ Ρεφρέν ]
. . .
[ - Ρεφρέν ]

Είναι το τίμημα και πάντα θα παλεύω, τώρα φεύγω
Τώρα φεύγω...

ΧΑΡΙΣ ΑΛΕΞΙΟΥ : "ΦΕΥΓΩ" / HARIS ALEXIOU: "FEVGO" (Album: "Xeimeronei"... )



Kάποτε έχτιζα ένα όνειρο τη μέρα
τώρα η στράτα μου δεν πάει παραπέρα
φεύγω, τώρα φεύγω

Kάποτε κοίταζα τον ήλιο μέσ’ τα μάτια
κι αυτόν τον ήλιο μου τον κάνανε κομμάτια
φεύγω, τώρα φεύγω

Tώρα ο ουρανός δεν με φοβίζει όσο κι αν βρέχει
τώρα η ελπίδα μου ταυτότητα δεν έχει
φεύγω, τώρα φεύγω

Φεύγω, φεύγω και παίρνω την καρδιά μου
κι ένα τραγούδι συντροφιά μου, φεύγω, φεύγω
Φεύγω, κι αφήνω πίσω μου συντρίμμια
αρρωστημένους και αγρίμια, φεύγω, φεύγω
φεύγω, τώρα φεύγω

Δεν το αντέχω να βουλιάζω μέσ’ το ψέμα
τώρα κατάλαβα πως ήμουν ένα δέμα
φεύγω, τώρα φεύγω

Θέλω να ζήσω τη ζωή μου έξω απ’ τα μέτρα
τώρα που σκλήρυν’ η καρδιά μου σαν την πέτρα
φεύγω, τώρα φεύγω

Tώρα ο κόσμος κι οι φωνές δεν με τρομάζουν
τώρα τα χέρια μου ένα σύνθημα χαράζουν
φεύγω, τώρα φεύγω

Φεύγω, φεύγω και παίρνω...

Epitafio de Nikos Kazantzakis: No espero nada, no temo nada, soy libre.

Wikipedia: Nikos Kazantzakis

Wikipedia: Haris Alexiou

El POEMA: "ESPERANDO A LOS BÁRBAROS" DE K. P. KAVAFIS

ΠΕΡΙΜΕΝΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΒΑΡΒΑΡΟΥΣ

- Τι περιμένουμε στην αγορά συναθροισμένοι;

Είναι οι βάρβαροι να φθάσουν σήμερα.

- Γιατί μέσα στην Σύγκλητο μια τέτοια απραξία;
Τι κάθοντ' οι Συγκλητικοί και δεν νομοθετούνε;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Τι νόμους πια θα κάμουν οι Συγκλητικοί;
Οι βάρβαροι σαν έλθουν θα νομοθετήσουν.

- Γιατί ο αυτοκράτωρ μας τόσο πρωϊ σηκώθη,
και κάθεται στης πόλεως την πιο μεγάλη πύλη
στον θρόνο επάνω, επίσημος, φορώντας την κορώνα;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα.
Κι ο αυτοκράτωρ περιμένει να δεχθεί
τον αρχηγό τους. Μάλιστα ετοίμασε
για να τον δώσει μια περγαμηνή. Εκεί
τον έγραψε τίτλους πολλούς και ονόματα.

- Γιατί οι δυο μας ύπατοι κ' οι πραίτωρες εβγήκαν
σήμερα με τες κόκκινες, τες κεντημένες τόγες·
γιατί βραχιόλια φόρεσαν με τόσους αμεθύστους,
και δαχτυλίδια με λαμπρά, γυαλιστερά σμαράγδια·
γιατί να πιάσουν σήμερα πολύτιμα μπαστούνια
μ' ασήμια και μαλάματα έκτακτα σκαλιγμένα;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
και τέτοια πράγματα θαμπόνουν τους βαρβάρους.

- Γιατί κ' οι άξιοι ρήτορες δεν έρχονται σαν πάντα
να βγάλουνε τους λόγους τους, να πούνε τα δικά τους;

Γιατί οι βάρβαροι θα φθάσουν σήμερα·
κι αυτοί βαρυούντ' ευφράδειες και δημηγορίες.

- Γιατί ν' αρχίσει μονομιάς αυτή η ανησυχία
κ' η σύγχυσις. (Τα πρόσωπα τι σοβαρά που εγίναν).
Γιατί αδειάζουν γρήγορα οι δρόμοι κ' η πλατέες,
κι όλοι γυρνούν στα σπίτια τους πολύ συλλογισμένοι;

Γιατί ενύχτωσε κ' οι βάρβαροι δεν ήλθαν.
Και μερικοί έφθασαν απ' τα σύνορα,
και είπανε πως βάρβαροι πια δεν υπάρχουν.

Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους.
Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (1904)



ESPERANDO A LOS BÁRBAROS

¿Qué esperamos aquí, en la plaza reunidos?

A los bárbaros, que hoy llegan.

¿Por qué tal calma en el Senado?
¿Por qué los senadores, sentados, no legislan?

Porque hoy llegan los bárbaros.
¿Qué leyes van a hacer los senadores?
Los bárbaros ya nos darán sus leyes cuando vengan.

¿Por qué el emperador se levantó tan de mañana
y se sienta en su trono, ante la puerta
mayor de la ciudad ciñiendo la corona?

Porque hoy llegan los bárbaros.
Y el emperador espera para recibir
a su jefe. E incluso tiene listo
un pergamino para dárselo en el que
ha escrito muchos títulos y nombres.

¿Por qué nuestros dos cónsules y todos los pretores
salieron hoy con sus togas recamadas y rojas?
¿Por qué llevan brazaletes con tantas amatistas
y anillos con brillantes esmeraldas cristalinas?
¿Por qué empuñan hoy bastones preciosos
de oro y plata tan ricamente cincelados?

Porque hoy llegan los bárbaros,
y estas cosas deslumbran a los bárbaros.

¿Por qué los buenos pretores no vienen como siempre
a decir sus discursos, a hablar tal como suelen?

Porque hoy llegan los bárbaros
y a ellos no les gustan retóricas y alocuciones.

¿Por qué ha empezado de improviso esa intranquilidad
y esa confusión? (Los rostros se han tornado todos graves.)
¿Por qué se han vaciado tan de prisa las calles y las plazas
y todos regresan a sus casas tan cabizbajos?

Porque se ha hecho de noche sin que lleguen los bárbaros
y algunos que han venido de la frontera
van diciendo que ya no existen bárbaros.
Y ahora, ¿qué será de nosotros sin bárbaros?
Esta gente eran de algún modo una solución.

Traducción de C. Millares

Wikipedia: Kavafis
Antología bilingüe de kavafis

POEMA MANUSCRITO DE KAVAFIS: UN VIEJO

ΕΝΑΣ ΓΕΡΟΣ

Στου καφενείου του βοερού το μέσα μέρος
σκυμένος στο τραπέζι κάθετ' ένας γέρος·
με μιαν εφημερίδα εμπρός του, χωρίς συντροφιά.

Και μες στων άθλιων γηρατειών την καταφρόνεια
σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια
που είχε και δύναμι, και λόγο, κ' εμορφιά.

Ξέρει που γέρασε πολύ· το νοιώθει, το κυττάζει.
Κ' εν τούτοις ο καιρός που ήταν νέος μοιάζει
σαν χθες. Τι διάστημα μικρό, τι διάστημα μικρό.

Και συλλογιέται η Φρόνησις πώς τον εγέλα·
και πώς την εμπιστεύονταν πάντα -- τι τρέλλα! --
την ψεύτρα που έλεγε· «Αύριο. Εχεις πολύν καιρό».

Θυμάται ορμές που βάσταγε· και πόση
χαρά θυσίαζε. Την άμυαλή του γνώσι
καθ' ευκαιρία χαμένη τώρα την εμπαίζει.

....Μα απ' το πολύ να σκέπτεται και να θυμάται
ο γέρος εζαλίσθηκε. Κι αποκοιμάται
στου καφενείου ακουμπισμένος το τραπέζι.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης (1897)

UN VIEJO

En una esquina del café sonoro de murmullos confusos
un anciano sentado se inclina sobre la mesa,
leyendo un periódico, sin compañía.

Y en el ocaso de su miserable senectud
piensa cuán poco gozó en los años)
cuando tuvo la fuerza y el verbo y la belleza.

Sabe que está muy viejo, y lo siente, y lo ve.
Y, sin embargo, le parece que la juventud
fue ayer. ¡Corto intervalo, corto!

Y piensa en qué forma lo embaucó la prudencia,
cómo de ella se fió y qué locura
cuando la engañadora le decía: «Mañana. Tienes todo tu tiempo».

Se acuerda de los impulsos que detuvo y cuántas
delicias sacrificó. Ocasiones perdidas
que burla ahora su prudencia insensata.

...A fuerza de rumiar pensamientos y recuerdos
el vértigo lo invade. Y se duerme
inclinado sobre la mesa del café.

Wikipedia: Kavafis

Antología bilingüe de kavafis